Brussel is de achtertuin van de VS niet
Het vieren van een bondgenoot is één ding. Het privatiseren van het Jubelpark, een symbool van de Belgische onafhankelijkheid, voor een machtsdemonstratie van de Verenigde Staten is iets anders.
Op een moment waarop de regering-Trump de aanvallen op de Europese Unie, het klimaatbeleid, de democratische instellingen en de Europese belangen opdrijft, geeft deze enscenering in het hart van Brussel een verkeerd signaal van België en van Europa.
Oorlog in het Midden-Oosten. Handelsdruk tegen de Europese Unie. Aanvallen op de klimaatpolitiek. Herhaaldelijke aanvallen tegen democratische instellingen. In deze context werd het Jubelpark geprivatiseerd voor de 250ste verjaardag van de Verenigde Staten.
Het Jubelpark is een van de symbolen van de onafhankelijkheid van België. Nog nooit heeft een buitenlandse staat haar nationale feestdag gevierd door zich een plaats toe te eigenen met zo een symbolische waarde in België.
Om het evenement te beveiligen werd een omvangrijk politieapparaat ingezet: honden, motoren, bestelwagens, helikopters... Terzelfdertijd werd de Brusselaars de toegang tot het park en de fontein ontzegd, en dat tijdens een hittegolf, terwijl ze ook nog eens te lijden hadden onder de geluidsoverlast van het vuurwerk.
Maar los van deze ongemakken is het vooral de symbolische waarde van dit evenement die vragen oproept.
Als Volt België zijn wij er in principe niet tegen gekant dat de nationale feestdag van een bondgenoot in onze hoofdstad wordt gevierd, temeer omdat wij gemeenschappelijke waarden delen met vele Amerikaanse burgers. Maar ongeacht het land in kwestie, zouden dergelijke vieringen niet mogen plaatsvinden op plaatsen die onze soevereiniteit en onafhankelijkheid belichamen.
Ook al zijn wij de Verenigde Staten dankbaar, met name voor hun beslissende bijdrage aan de overwinning op het fascisme tijdens de Tweede Wereldoorlog, evenals voor acht decennia trans-Atlantische relaties die onze gedeelde belangen grotendeels hebben gediend, mag die dankbaarheid er niet toe leiden dat wij de recente ontwikkelingen in het Amerikaanse beleid onder het presidentschap van Donald Trump negeren. Deze veranderingen maken het organiseren van een dergelijke viering in het hart van Brussel moeilijk verenigbaar met de waarden die België en de Europese Unie verdedigen, alsook met hun strategische belangen.
Op het vlak van waarden had België geen reden om zo veel inschikkelijkheid te tonen tegenover een regering waarvan het beleid de rechtsstaat ter discussie stelt, klimaatafspraken ondermijnt, en confrontatie boven internationale betrekkingen verkiest. De aanvallen op de onafhankelijkheid van justitie, de druk op de persvrijheid, en de bestorming van het Capitole hadden de Belgische autoriteiten tot meer terughoudendheid moeten aanzetten.
Los van de verschillen in waarden, raakt een reeks recente initiatieven van de Amerikaanse administratie rechtstreeks aan de Europese strategische belangen: de eenzijdige invoering van douanetarieven tegen de Europese Unie, de energiecrisis veroorzaakt door de oorlog in Iran, territoriale aanspraken op Groenland, en daarnaast de expliciete steun aan extremistische Europese partijen. Dit alles zijn signalen die een duidelijke rode lijn hadden moeten vormen, zeker omdat tekenen van verzoening tegenover Donald Trump in het verleden weinig hebben opgeleverd.
De gebreken beperkten zich bovendien niet tot de symbolische waarde van het evenement. Twee Europese journalisten die verslag deden van de festiviteiten werden op verzoek van de Amerikaanse ambassadeur Bill White door de Belgische politie van de evenementenlocatie verwijderd, volgens meerdere overeenstemmende getuigenissen, nadat hij zijn ongenoegen had geuit over hun vragen. Dit roept een fundamentele vraag op: België moet de vrijheid van de pers op zijn grondgebied blijven waarborgen, zelfs onder druk van buitenlandse autoriteiten.
Volt België spreekt de volledige solidariteit uit met de betrokken journalisten, vraagt een onderzoek naar het optreden van de Belgische politie, en roept de Belgische regering, de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Europese Raad op om deze schendingen van de persvrijheid ondubbelzinnig te veroordelen.
België is een soevereine staat. Brussel is de hoofdstad van de Europese Unie. Het Jubelpark is niet bedoeld als decor voor machtsvertoon van een buitenlandse staat, zeker niet wanneer het beleid van die staat ingaat tegen de waarden die België en de Europese Unie verdedigen, of hun strategische belangen schaadt. In de context van deze bedenkingen is de aanwezigheid van een groot aantal van onze leiders, van parlementsvoorzitter Roberta Metsola tot NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte en de Belgische premier Bart De Wever, evenals hun stilte en passiviteit tot nu toe, bijzonder problematisch.
Deze opeenvolging van gebeurtenissen versterkt het gevoel van onevenwicht, waarin de indruk wordt gewekt dat Brussel en, breder gezien, de Europese Unie en vorm van ondergeschiktheid tegenover de Verenigde Staten aanvaarden. In de plaats daarvan zou Europa haar militaire, digitale en energieafhankelijkheid moeten verminderen ten voordele van een strategische autonomie, en dat vereist het versterken van zijn politieke eenheid. Meer dan ooit lijkt de opbouw van een echt Federaal Europa de voorwaarde voor een daadwerkelijke strategische autonomie, de enige die op duurzame wijze onze veiligheid, welvaart en soevereiniteit kan garanderen.