🇺🇸🇪🇺 Trump verliest, maar dat mag geen reden zijn om in Europa een afwachtende houding aan te nemen

1. Een blauwe golf

De Democraten nemen de controle over beide kamers van het Congres over en gaan er zelfs op vooruit in traditioneel Republikeinse staten zoals Kansas, Texas en South Carolina.

Die electorale nederlaag is voornamelijk te wijten aan drie factoren:

De toenemende impopulariteit van Donald Trump.
De stijgende kosten van het levensonderhoud, onder meer de brandstofprijzen.
De groeiende ontevredenheid over de oorlog tegen Iran.

2. De president is in eigen land verzwakt, maar internationaal nog altijd machtig

Nu de Democraten beide kamers van het Congres controleren, kan het voor Trump moeilijker worden om:

Zijn wetgeving goedgekeurd te krijgen en zijn politieke programma te financieren.
Groen licht te krijgen voor zijn gerechtelijke benoemingen.
Parlementaire onderzoeken of zelfs een nieuwe afzettingsprocedure (impeachment) te ontlopen.

De president behoudt echter aanzienlijke bevoegdheden op het vlak van Buitenlands Beleid en Defensie, waardoor hij bepaalde beslissingen kan nemen zonder voorafgaande toestemming van het Congres.

3. Oekraïne: Amerikaanse steun blijft onzeker

Donald Trump behoudt een doorslaggevende invloed op de Amerikaanse steun aan Oekraïne. Hij zou de wapenleveringen kunnen afbouwen, de uitwisseling van militaire inlichtingen en de toegang tot satelliettechnologieën zoals Starshield kunnen beperken of de sancties tegen Rusland kunnen versoepelen.

Het Congres heeft maar zeer beperkte middelen om zich daartegen te verzetten.

Wapenleveringen: het Congres kan de financiering ervan goedkeuren, maar Trump behoudt aanzienlijke controle over de voorwaarden en de kalender van de leveringen.

Inlichtingen: het Congres kan wetten aannemen om bepaalde samenwerkingsverbanden te beschermen, maar de operationele beslissingen blijven grotendeels in handen van de regering-Trump.

Sancties: het Congres kan proberen te verhinderen dat de sancties worden opgeheven, maar Trump kan bepaalde maatregelen tijdelijk opschorten. Nieuwe wetgeving kan op een presidentieel veto stuiten, dat alleen met een tweederdemeerderheid in elk van beide kamers gecounterd kan worden.

4. Het risico op een nieuw militair offensief tegen Iran

Tijdens de regeerperiode van George W. Bush is gebleken dat het Amerikaanse Congres weinig kan doen tegen een militair offensief dat door de regering opgestart werd.

Welke bevoegdheden hebben de president en het Congres?

Luchtaanvallen: de president kan het bevel geven tot militaire aanvallen zonder voorafgaande toestemming van het Congres.

Grondtroepen: voor een grootschalige militaire interventie is normaal gesproken instemming van het Congres vereist. Trump zou echter toch troepen kunnen inzetten zonder die toestemming, met het risico op een constitutioneel conflict.

Drukmiddelen van het Congres: bij een langdurig conflict kan het Congres de militaire financiering beperken en eisen dat de troepen teruggetrokken worden. Deze maatregelen komen echter mogelijk te laat om de eerste impact van het offensief te voorkomen.

Voor Europa kan een nieuwe escalatie ernstige gevolgen hebben:

Stijgende olie- en gasprijzen.
Een verdere versnelling van de inflatie.
Het verdwijnen van Amerikaanse militaire middelen voor de steun aan Oekraïne.
Risico op regionale destabilisering en verdere internationale spanningen.

5. Invoerheffingen: Europa blijft kwetsbaar

Trump beschikt over verschillende rechtsmiddelen om nieuwe invoerheffingen op Europese producten in te voeren.

Het Congres zou kunnen proberen deze bevoegdheden via nieuwe wetgeving te beperken. Trump kan daar echter zijn veto tegen uitspreken. Om dat veto te verwerpen, is een tweederdemeerderheid in elk van beide kamers nodig. De democraten bereiken op zichzelf die drempel niet.

6. NAVO: het Congres zal de beslissingen van Trump kunnen beperken

Trump heeft herhaaldelijk vraagtekens geplaatst bij de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO en heeft aangekondigd dat hij de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa wil verminderen.

De Amerikaanse wetgeving beperkt echter zijn speelruimte:

De president kan de Verenigde Staten niet eenzijdig uit de NAVO terugtrekken zonder de wettelijke goedkeuringsvoorwaarden na te leven.
Het Congres heeft ook wetteksten aangenomen waardoor het moeilijker wordt om het aantal Amerikaanse militairen dat in Europa gestationeerd is fors te verminderen.

7. Onze strategische autonomie blijft ontoereikend

Door de overwinning van de Democraten kan de binnenlandse beleidsruimte van Donald Trump weliswaar ingeperkt worden, maar dat doet niets af aan zijn grote bevoegdheden op het vlak van buitenland- en defensiebeleid.

Belangrijker nog: het probleem overstijgt de persoon van Donald Trump. De strategische prioriteiten van de Verenigde Staten kunnen veranderen van de ene regering op de andere en vallen niet noodzakelijk samen met de Europese belangen.

Europa mag dus niet wachten op een eventuele politieke machtswissel in Washington om zijn eigen strategische belangen veilig te stellen. Zonder elke vorm van samenwerking met de Verenigde Staten op de geven, moet Europa op de essentiële domeinen onafhankelijker worden:

Defensie: Amerikaanse militaire uitrusting (F-35's, Patriotraketten), munitie en de militaire commandostructuur van de NAVO.
Inlichtingen: spionagesatellieten, monitoring, signals intelligence en de uitwisseling van inlichtingen.
Technologie: Starlink en Starshield, halfgeleiders en geavanceerde elektronische bestanddelen.
Digitale infrastructuur: Amerikaanse platformen en infrastructuur (Google, Microsoft, Amazon, Apple en Meta), met name op het vlak van cloudcomputing en artificiële intelligentie.
Energie: invoer van Amerikaans vloeibaar aardgas (lng) en blootstelling aan internationale energiemarkten.
Financiën: de dominantie van de Amerikaanse dollar, Amerikaanse financiële infrastructuur en de rol van Wall Street in de financiering van bedrijven.
Diplomatie: de Amerikaanse diplomatieke invloed in internationale onderhandelingen, sancties en de trans-Atlantische betrekkingen.

8. Europa moet een stap verder gaan: een echte federatie worden

Europa mag niet langer naar Washington kijken voor zaken waar het zelf voor kan zorgen.

Europa moet een volgende stap zetten in zijn politieke integratie en een echte Europese federatie uitbouwen. Verschillende prioriteiten moeten tegelijkertijd worden aangepakt:

Gemeenschappelijke Defensie: een geïntegreerde Europese militaire capaciteit ontwikkelen, gezamenlijke aankopen van militair materieel organiseren en gebruikmaken van gezamenlijke leningen.
Energietransitie: omschakelen van fossiele brandstoffen naar koolstofarme energiebronnen versnellen en onze energieonafhankelijkheid versterken.
Technologische soevereiniteit: Europese alternatieven ontwikkelen in strategische sectoren, met name ruimtevaart, halfgeleiders en artificiële intelligentie.
Economische integratie: de interne markt voor goederen, diensten en kapitaal voltooien en het gebruik van euro-obligaties uitbreiden om grote Europese strategische projecten te financieren.
Gemeenschappelijk buitenlands beleid: een Europees buitenlands beleid uitbouwen dat onze belangen op het internationale toneel kan verdedigen.
Institutionele hervorming: de democratische Europese instellingen versterken en de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid uitbreiden, zodat nationale veto's het gezamenlijke optreden niet langer kunnen blokkeren.

Het is essentieel dat de 27 lidstaten hun krachten bundelen binnen een echte Europese federatie, die onze veiligheid kan waarborgen, onze economie kan beschermen en onze soevereiniteit kan vrijwaren.

Een sterk Europa zal een sterkere en betrouwbaardere partner zijn voor elke Amerikaanse regering, ook de volgende. Onze veiligheid mag niet afhankelijk zijn van wie de volgende president van de VS wordt, net zomin als onze toekomst afhankelijk mag zijn van politieke machtswissels in Washington.