De Hoge Venen branden: België moet voorkomen in plaats van te genezen

Context

Natuurbranden blijven niet langer beperkt tot Zuid-Europa. Van Spanje tot Schotland doen er zich steeds meer branden voor, worden ze heviger en steeds moeilijker te bedwingen. Ook België blijft hiervan niet gespaard: de Hoge Venen staan in brand.

Meer dan 3.000 hectare in de Hoge Venen is al in vlammen opgegaan en honderden inwoners moesten worden geëvacueerd. De veengebieden en heidevelden van de Hoge Venen behoren tot de meest waardevolle ecosystemen van ons land, onder meer wegens hun rol op het vlak van de koolstofopslag, de biodiversiteit en de waterregulering. Zulke ecosystemen, die over duizenden jaren heen tot stand gekomen zijn, kunnen niet zomaar op enkele jaren tijd opnieuw gevormd of hersteld worden.

De brand, die op vrijdag 14 augustus uitbrak, is nog steeds niet geblust. Het is de zwaarste brand die ooit in België opgetekend werd.

Volt betuigt zijn volledige solidariteit met de brandweerlieden, de landbouwers, de boswachters en de vele vrijwilligers die zich inzetten om de brand te bestrijden. We zijn ook zeer blij met de Europese solidariteit en de komst van versterking uit de buurlanden.

Maar de vlammen blussen is niet genoeg. We moeten ook de oorzaken aanpakken en investeren in preventie.

De strijd tegen de klimaatontwrichting is prioritair

Al tientallen jaren waarschuwen wetenschappers voor klimaatverandering. Die wordt voornamelijk veroorzaakt door menselijke activiteiten, meer bepaald door de verbranding van fossiele brandstoffen. Klimaatverandering draagt onder meer bij aan langere en intensievere periodes van hitte en droogte, waardoor het risico op branden groter wordt.

België is bijzonder kwetsbaar voor waterschaarste. Ons land staat wereldwijd op de 18de plaats van de landen die het meest aan waterstress zijn blootgesteld, onder meer door de hoge bevolkingsdichtheid, vervuiling, een sterke verharding van de bodem en een snelle afvoer van het water. Daardoor worden we kwetsbaarder voor droogte.

In Wallonië woont bijna 85 % van de bevolking in de buurt van een gebied dat als risicogebied voor natuurbranden werd aangemerkt. Sinds januari van dit jaar werden er al 234 bosbranden geteld, meer dan het dubbele van het aantal branden in heel 2025. De experts van CERAC waarschuwen bovendien voor een aanzienlijke toename van het risico op natuurbranden in de komende 10 tot 15 jaar.

Deze situatie noopt tot een duidelijke politieke reactie: we moeten anticiperen, aan preventie doen en onze beschermingscapaciteit verbeteren.

En toch…

Terwijl de risico’s met betrekking tot branden en klimaatontwrichting groter worden, beschikt België niet over voldoende middelen om hieraan het hoofd te bieden: onze civiele bescherming en onze brandweerdiensten kampen met personeelstekorten en worden nog altijd onvoldoende gefinancierd. Tegelijkertijd hebben verschillende partijen die deel uitmaken van de regering de afgelopen jaren geprobeerd om bepaalde klimaat- en milieumaatregelen af te remmen of terug te draaien.

Daarom roept Volt op tot:

• Het gezamenlijk aankopen van brandbestrijdingshelikopters met Luxemburg en Nederland en het evalueren van het gebruik van de Belgische A400M’s voor het  lossen van water of brandvertragers vanuit de lucht;

• Het verbeteren van de vroegtijdige detectie en de waarschuwingssystemen, zodat kan worden ingegrepen voordat branden zich uitbreiden;

• Het oprichten van een federaal coördinatieorgaan voor natuurbranden en het intensiveren van de grensoverschrijdende samenwerking om de interventie-inspanningen te bundelen en bij een grote brand snel extra middelen te kunnen inzetten;

• Het beheer van onze bossen, gronden en water aanpassen aan de klimaatrisico’s, onder meer door boomsoorten te diversifiëren en geleidelijk af te bouwen op brandgevoelige monoculturen van naaldbomen;

• Strategische brandgangen aanleggen en wetlands herstellen om de verspreiding van bosbranden te beperken.

• Het vergoeden van de landbouwers op wie een beroep gedaan wordt in de Hoge Venen voor de gepresteerde uren en de eventuele materiële schade;

• Het uitbreiden van de personeelsbezetting, de gespecialiseerde opleiding en de uitrusting van de brandweer, de Civiele Bescherming en de boswachters;

• En vooral: het geleidelijk afbouwen van onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen om de verdere verergering van de klimaatontwrichting te beperken.

De bosbranden van morgen zijn geen onvermijdelijkheid. Maar ze zullen vaker voorkomen en verwoestender worden als we ons niet vandaag al voorbereiden.

Laten we niet wachten op de volgende ramp om in actie te komen.