De hete zomer van 2026

De hete zomer van 2026 toont de nood aan een krachtig Belgisch klimaatbeleid

De extreme zomerhitte en droogte brengen aanzienlijke menselijke, natuurlijke en economische kosten met zich mee: het leidt tot hitte-gerelateerde overlijdens en plaatst extra druk op onze zorgsystemen; het belast onze al kwetsbare natuur verder; het vermindert onze arbeidsproductiviteit en landbouwproductie; en het zorgt voor verstoringen in transport en energieproductie.

9 okt. 2026

Volt roept op tot een krachtig klimaatbeleid dat de oorzaken van klimaatverandering aanpakt om erger te voorkomen (klimaatmitigatie) én dat aanpassingen voorziet om met de gevolgen van klimaatverandering om te gaan en de schade te beperken (klimaatadaptatie).

3.000 mensenlevens en tot 6 miljard euro economische schade

Meer en meer gegevens komen beschikbaar over de impact van de aanhoudende hitte en droogte van afgelopen zomer. De meest recente schattingen wijzen op aanzienlijke schade in België en heel Europa.

Economie en industrie

Op basis van diverse studies die het Centrum voor Risicoanalyse van Klimaatverandering (CERAC) onder de loep nam, raamde het in september 2026 dat de economische schade door de hittegolven van de zomer van 2026 in België kan oplopen tot bijna 6 miljard euro [1]. Dit bedrag komt overeen met ongeveer 1 procent van het Belgische bruto binnenlands product (bbp). Deze daling van het bbp zou voornamelijk te wijten zijn aan een afname van de arbeidsproductiviteit. Hitte vermindert de efficiëntie van werknemers en het aantal gewerkte uren, met name in sectoren waar veel fysieke arbeid wordt verricht, zoals de landbouw, de bouw en bepaalde industriële activiteiten.

Landbouw en voeding

Volgens CERAC spreken we van een verlies van 3 tot 7 procent in de landbouw. Volgens de federale Minister van Economie laten de eerste ramingen grote verliezen zien bij de gewassen [2]. In sommige regio's stevent de aardappeloogst af op verwachte verliezen van 40 tot 50 procent. Voor maïs kan het opbrengstverlies lokaal oplopen tot 50 tot 75 procent. Ook de veeteelt deelt in het verlies. De extreme hitte zorgde voor een hogere diersterfte, een dalende melkproductie en extra gezondheidsproblemen bij het vee.

Milieu en leefomgeving

Het Belgische gezondheidsinstituut Sciensano berekende het aantal hitte-gerelateerde menselijke overlijdens op bijna 3.000 [3]. Deze cijfers hebben betrekking op heel België over de drie hittegolven van de zomer van 2026. De eerste hittegolf, eind juni, was daarbij het dodelijkst. De analyse naar leeftijd en geslacht toonde oversterfte in alle volwassen leeftijdsgroepen [4]. In absolute aantallen was de oversterfte het hoogst bij personen van 65 jaar en ouder.

Natuur en biodiversiteit

De Waalse Overheidsdienst (SPW) en de diensten van de gouverneur van Luik schatten circa 3.000 hectare vernielde natuur in de Hoge Venen [5]. Extreme hitte, aanhoudende droogte en felle wind deden het vuur in sneltempo uitbreiden. Volgens latere balansen liep de schade op tot zo'n 3.300 hectare [6].

Europa

Aanzienlijke schade was er doorheen heel Europa. Onderzoekers van Triodos Bank waarschuwen dat de extreme hitte de economische groei van Europa teniet kan doen [7]. Ze schatten dat het bbp van de EU in 2026 door de hitte daalt met ongeveer 1 procent, precies de groei die voor dit jaar was voorspeld. Over heel Europa stonden de rivieren bovendien veel te laag, waardoor transport over water veel moeilijker werd. Ook een aantal elektriciteitscentrales werd tijdelijk stilgelegd omdat er te weinig water was om ze te koelen.

Bovenstaande gegevens tonen aan dat klimaatverandering geen ver van ons bed verhaal is. Aanhoudende hitte en droogte als gevolg van klimaatverandering heeft een negatieve impact op onze economie en industrie, landbouw en voedselzekerheid, gezondheid en leefkwaliteit, lokale natuur, en onze logistieke ketens en energievoorziening. Terwijl hittegolven vroeger een uitzonderlijk fenomeen waren, zijn ze nu een structureel gevaar geworden.

Onze verslaving aan fossiele brandstoffen

De belangrijkste oorzaak van klimaatverandering is onze gezamenlijke verslaving aan fossiele brandstoffen voor energieproductie. Dit op fossiele brandstoffen gebaseerde energiesysteem is verantwoordelijk voor ruwweg drie kwart van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. De verbranding van fossiele brandstoffen als energiebron zorgt voor een enorme uitstoot van CO₂. De toename van CO₂ in de atmosfeer versterkt het broeikaseffect en warmt de aarde op. Dit manifesteert zich onder meer in langere periodes van hitte en droogte, wat op zijn beurt leidt tot bovenstaande schade. Zonder aanpak van deze oorzaak lopen we het risico op meer en intensere periodes van hitte en droogte.

Een tweede belangrijke oorzaak is ons voedselsysteem, dat goed is voor ruwweg een kwart van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Vee stoot methaan uit, een gas dat veel krachtiger is dan CO₂. Bossen worden gekapt om plaats te maken voor veeweide en veevoeder, waardoor opgeslagen koolstof vrijkomt en een van de belangrijkste CO₂-putten van de natuur wordt vernietigd. Kunstmest, machines, transport, voedselverspilling en andere zaken gerelateerd aan ons voedselsysteem zorgen voor bijkomende uitstoot. De kern van het verhaal is dat dierlijke producten veel meer land nodig hebben en veel meer uitstoot veroorzaken per kilogram of per calorie dan plantaardige voeding, terwijl een derde van al het geproduceerde voedsel nooit wordt gegeten. Daarom is het eten van minder vlees en zuivel en het minder verspillen van voedsel (de voedseltransitie) de grootste hefboom die we hebben naast de energietransitie.

Tegelijk ontbreken vaak nog de plannen die nodig zijn om met de verhoogde kans op hitte, branden, droogte en ook wateroverlast om te gaan, of zijn bestaande plannen ontoereikend en onvoldoende grensoverschrijdend gecoördineerd. Deze tekortkomingen maken ons extra kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering.

Elektrificatie en adaptatie

Volt België pleit voor maatregelen die sociaal en economisch haalbaar zijn en die zowel de verdere opwarming van de aarde beperken als de bijhorende schade beperken. Essentieel hierin is om onze CO₂-uitstoot te verlagen en onze weerbaarheid ten opzichte van de gevolgen van hitte, branden, droogte en wateroverlast te verhogen.

Klimaatmitigatie

Om de belangrijkste oorzaak van de huidige klimaatverandering aan te pakken, moeten we proces na proces elektrificeren en moeten we tegelijkertijd onze elektriciteit steeds duurzamer maken. Elektrificatie is nodig op vlak van mobiliteit, huisverwarming en industriële processen. Om de nodige elektriciteit op te wekken, moeten we inzetten op zonne-energie, windenergie en andere vormen van hernieuwbare energie. Daarnaast moeten we manieren vinden om die energie op te slaan, om periodes met weinig wind of weinig zon op te vangen, en moeten we ons netwerk versterken om de groeiende elektriciteitsvraag aan te kunnen.

Cijfers tonen aan dat dit geen utopie is. In de EU voorzag hernieuwbare energie in 2025 reeds 48 procent van alle elektriciteit [8]. Hiermee is hernieuwbare energie de belangrijkste bron van elektriciteit in de EU geworden, groter dan alle fossiele brandstoffen samen.

Investeren in hernieuwbare energie maakt ons bovendien weerbaarder voor geopolitieke instabiliteit. Denk aan de impact op de olie- en aardgasprijzen van de Russische invasie van Oekraïne en de oorlog tussen de VS, Israël en Iran. Naast de klimaatvoordelen krijgen we er strategische autonomie bij, en hierbovenop ook propere en gezondere lucht.

Voor Volt België behoort kernenergie vandaag tot de energiemix. Omdat de bouwtijd het langste en duurste deel van kernenergie is, moeten bestaande centrales zo lang mogelijk operationeel blijven.

Voor Volt hoort er bij een globale langetermijnvisie op ons energiesysteem ook nagedacht te worden op Europees niveau om de elektriciteitsbevoorrading te verzekeren. Afhankelijk van de specifieke context van een Europees land kan de nadruk op bepaalde technologieën worden gelegd. België zou zich bijvoorbeeld kunnen toeleggen op windmolenparken op zee en op het valoriseren van zijn nucleaire knowhow. België kan zijn nucleaire kennis inzetten voor onderzoek naar kleine modulaire reactoren (SMR's), veiligheid, ontmanteling, maar ook medische toepassingen.

Klimaatadaptatie

Ondertussen is klimaatverandering geen toekomstscenario meer, maar een realiteit. Ook al herleiden we morgen onze CO₂-uitstoot tot nul, de gevolgen van klimaatverandering zullen er nog zijn. België moet zich dus voorbereiden op méér hitte, branden, droogte en wateroverlast. Daarom moeten we systematisch investeren in weerbaarheid, zoals hitteplannen die voorzien in meer openbare koele plekken en groene ruimte, waterbeheer dat beschermt tegen droogte en overstroming (bv. het opschalen van de Blue Deal in Vlaanderen), natuurherstel dat inzet op veengebieden en vernatting, klimaatbestendige infrastructuur die ontworpen is om klimaatimpact te weerstaan en ervan te herstellen, en plannen die werknemers beschermen die aan extreme hittestress worden blootgesteld.

De oproep tot actie van Volt België

Volt België roept op tot een Belgisch klimaatplan dat:

  • Ecologisch ambitieus is: bereik klimaatneutraliteit (netto nul broeikasgasuitstoot) zo snel als realistisch haalbaar is (en in lijn met de European Green Deal), en voer degelijke adaptatieplannen in voor hittegolven, natuurbranden, droogte en wateroverlast.

  • Sociaal rechtvaardig is: ondersteun lage-inkomensgezinnen doorheen de energietransitie en besteed bijzondere aandacht aan mensen en gemeenschappen in precaire omstandigheden die het hardst door klimaatverandering worden getroffen.

  • Economisch verstandig is: ondersteun het concurrentievermogen van onze economie tijdens de klimaattransitie, inclusief industrie en landbouw.

  • Pragmatisch is: bouw een duurzame energiemix met een duidelijke rol voor zowel hernieuwbare energie als kernenergie.

  • Europees is: denk over grenzen heen en pleit voor hetzelfde ambitieuze klimaatplan in alle Europese landen.

Concreet pleit Volt België vandaag om versneld werk te maken van onderstaande actiepunten.

Energie

  • Uitwerken van een holistisch energiebeleid, met focus op betaalbaarheid, beschikbaarheid en duurzaamheid, waarbij een combinatie van technologieën bijdraagt tot een duurzame energiemix, bestaande uit hernieuwbare energie zoals energie uit zon en wind, terwijl ook de rol van kernenergie wordt onderzocht.

  • Opheffen van rechtstreekse en onrechtstreekse subsidies aan fossiele energie.

  • Onderzoeken mogelijkheden om elektriciteitsprijzen te verlagen, waaronder een verdere en snellere taxshift van elektriciteit naar fossiele brandstoffen.

  • Inzetten op onshore windmolens en offshore windmolenparken in de Belgische Noordzee.

Huishoudens

  • Uitwerken van een renovatiebeleid, met focus op haalbaarheid en duurzaamheid, dat iedereen meeneemt en dat met de nodige hulpmiddelen wordt ondersteund.

  • Aanmoedigen van warmtepompen, zonnepanelen en thuisbatterijen.

  • Aanmoedigen van klimaatadaptief bouwen en renoveren, zoals het gebruik van hittebestendige en waterdoorlatende materialen, regenwateropvang, natuurgebaseerde oplossingen en een vloerstandaard bij nieuwbouw.

Mobiliteit

  • Investeren in kwalitatief en geïntegreerd openbaar vervoer, met een goede dekking op vlak van tijd en locatie, en dat fysiek en financieel vlot toegankelijk is.

  • Stimuleren van openbaar vervoer, de fiets of te voet als woon-werkverkeer.

  • Ontmoedigen van verbrandingsmotoren ten voordele van elektrische voertuigen.

Economie en industrie

  • Uitwerken van een stabiel en ondersteunend beleidskader dat de nodige investeringen voor de klimaattransitie stimuleert, zoals energiebeleidsovereenkomsten en klimaatroadmaps richting een CO₂-arme industrie.

  • Inzetten op het verhogen van energie-efficiëntie en het elektrificeren en ontstoffen van industriële processen, zoals warmteterugwinning, industriële warmtepompen, waterstof en elektrische ovens in de staalindustrie, groene chemie.

  • Inzetten op een circulaire economie om afval te minimaliseren en hulpbronnen te maximaliseren door hergebruik van materialen, recycling en eco-design.

  • Aanmoedigen van onderzoek en ontwikkeling die de klimaattransitie ondersteunt, zoals koolstofarme innovatie.

  • Onderzoeken van mogelijkheden om de Europese toeleveringsketens voor zonnepanelen en thuisbatterijen te versterken, en een realistische specialisatie voor België hierin te identificeren (verder bouwend op bovenstaande actiepunten voor huishoudens).

  • Uitbreiden van het koolstofprijsmechanisme (EU-ETS), met een sterke koolstofbelasting aan de grens (CBAM) om onze industrie te beschermen tegen goedkope buitenlandse vervuilers, en gebruiken van de opbrengsten ten voordele van de klimaattransitie, lage-inkomensgezinnen en gemeenschappen die het hardst door klimaatverandering worden getroffen.

Landbouw en voeding

  • Uitwerken van een stabiel en ondersteunend beleidskader dat onze lokale boeren helpt bij de klimaattransitie, met oog voor concurrentievermogen en voedselautonomie.

  • Ondersteunen van een transitie naar duurzame en lokale landbouwproductiesystemen die ook koolstof opbouwen in de bodem, zoals regeneratieve landbouw en boslandbouw.

  • Ondersteunen van de (eiwit)transitie naar minder vlees- en zuivelproductie.

Milieu en leefomgeving

  • Uitwerken van degelijke (en grensoverschrijdende) actieplannen voor hittegolven, natuurbranden, droogte en wateroverlast, met sociale rechtvaardigheid als leidraad, eerst investeren daar waar kwetsbaarheid en blootstelling het grootst zijn, zoals het aanpassen van scholen, rusthuizen en ziekenhuizen op vlak van hitte.

  • Ontharden en vergroenen van steden en gemeenten tegen hitte-eilanden en wateroverlast, zoals meer bomen, parken, groene daken en tuinen.

  • Investeren in mogelijkheden om te beschermen tegen overstromingen en om het teveel aan neerslag in de winter bij te houden en te gebruiken in de zomer.

Natuur en biodiversiteit

  • Herstellen van gedegradeerde natuur, vergroten van natuurgebieden, doorbreken van versnippering via ecologische corridors en groene infrastructuur, en beschermen van waardevolle gebieden.

  • Inzetten op natuurgebaseerde oplossingen voor zowel koolstofopslag als waterbuffering, zoals bestaande veengebieden beschermen en vernatten, rivierdalen en uiterwaarden herstellen, bosbestanden duurzaam beheren en oude bossen ongemoeid laten.

  • Vernatten van onze natuur, onder andere via poelen en moerassen die voor verkoeling zorgen en via waterrijke gebieden die gebruikt kunnen worden om branden te bestrijden.

Klimaatgovernance en rechtvaardige transitie

  • Uitwerken van interfederale klimaatwetgeving die een reorganisatie mogelijk maakt van de verschillende instanties die klimaatbeleid opstellen en erover beslissen.

  • Evalueren van de mogelijke economische gevolgen van de klimaattransitie, met oog voor de impact op werkgelegenheid en het concurrentievermogen van onze economie, inclusief industrie en landbouw.

  • Evalueren van de mogelijke sociale gevolgen van de klimaattransitie, met oog voor de impact op mensen (en dieren) in precaire levensomstandigheden.

Europa

  • Nemen van een voortrekkersrol op vlak van de European Green Deal.

  • Opvolgen van de Europese eisen wat betreft klimaat- en energiedoelstellingen (Nationaal Energie- en Klimaatplan of NEKP).

  • Indienen van het verplichte nationale natuurherstelplan (National Restoration Plan of NRP) bij de Europese Commissie — een deadline die we op 1 september 2026 hebben gemist.

  • Maken van de shift van luchtvaart naar spoorvervoer binnen Europa.

Bronnen

[1] https://www.cerac.be/nl/publications/2026-09-economische-impact-van-hittegolven-belgie-wat-leert-de-zomer-van-2026-ons 

[2] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/09/23/hitte-landbouw-schade/ 

[3] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/09/02/hittedoden-zomer-2026-sciensano-hittegolf-klimaat-belgie/ 

[4] https://www.sciensano.be/nl/pershoek/oversterfte-van-de-hittegolf-van-juni-2026-verdere-analyse 

[5] https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/provinciale-fase-rampenplan-opgeheven-in-hoge-venen-~1787109504614/ 

[6] https://www.nieuwsblad.be/binnenland/een-maand-na-het-uitbreken-van-brand-in-hoge-venen-heeft-het-vuur-zon-3.300-hectare-verwoest/161272303.html 

[7] https://www.triodos.be/nl/artikelen/2026/dit-is-het-prijskaartje-van-een-extreem-hete-zomer 

[8] https://ember-energy.org/latest-insights/european-electricity-review-2026/